Gwałtowne zjawiska pogodowe coraz mocniej dają się nam we znaki. Długotrwałe susze lub – odwrotnie - ulewy skutkujące podtopieniami to efekt zmian klimatycznych. Sytuacja wymaga skoordynowanej, długofalowej odpowiedzi opartej na racjonalnym planowaniu. Dzięki unijnemu wsparciu na współpracę zdecydowało się pięć gmin powiatu ostrowskiego: Przygodzice, Ostrów Wielkopolski, Odolanów, Nowe Skalmierzyce i Raszków.
Obszar powiatu ostrowskiego zmaga się z coraz większą niestabilnością hydrologiczną. Okresy deficytu wody, a nawet susze, coraz częściej przerywane są gwałtownymi opadami, po których woda spływa tak szybko, że nie ma szans na naturalne wsiąkanie w glebę. Szczególnie narażone są tereny położone w zlewni rzeki Barycz oraz w obrębie rozbudowanej sieci kanałów i rowów melioracyjnych. Niedostateczna retencja pogłębia problem, zwiększa ryzyko lokalnych podtopień, ujawniając skalę wyzwań, z jakimi mierzy się dziś region.
Temu problemowi, wspólnie, przy unijnym wsparciu, postanowiło zaradzić pięć gmin.
- Projekt realizowany w formule partnerskiej umożliwia skuteczne oddziaływanie w skali całego powiatu ostrowskiego – mówi Krzysztof Rasiak, wójt gminy Przygodzice, lidera przedsięwzięcia.
- Zmiany klimatu nie zatrzymują się w granicach administracyjnych. Dlatego zależy nam, aby wspólnie stawić czoła wyzwaniom i stworzyć projekt, który realnie poprawi bezpieczeństwo mieszkańców całego powiatu – dodaje.
Różne zadania, jeden cel
Najważniejszym celem inwestycji jest zwiększenie odporności powiatu na skutki suszy, intensywnych opadów oraz lokalnych podtopień. Pomóc mają skoordynowane działania na terenie każdej zaangażowanej gminy. Najbardziej zaawansowane prace prowadzą Przygodzice.
- Koncentrujemy się na ochronie i odtwarzaniu naturalnych ekosystemów retencjonujących wodę – mówi Piotr Kryszczak, kierownik Referatu Ochrony Środowiska i Promocji Urzędu Gminy w Przygodzicach. - Kluczowa jest modernizacja infrastruktury hydrotechnicznej zbiornika „Szperek” w Antoninie. To obszar o dużych walorach przyrodniczych, dlatego zależy nam na rozwiązaniach, które poprawią retencję, ale jednocześnie będą harmonijnie wpisywać się w naturalny krajobraz tego obszaru – dodaje.
Zakres działań w Przygodzicach jest szeroki. Koncentruje się także na spowolnieniu odpływu wody oraz lepszym jej zatrzymywaniu w glebie. Chodzi o to, by woda po opadach nie „znikała” zbyt szybko i mogła zasilać rzekę i tereny zielone także w suchych okresach.
– W tym celu wykonamy na rzece remont jazu piętrzącego, który służy do podnoszenia poziomu wody i regulacji jej przepływu. Poprawimy też drożność rowów melioracyjnych zlokalizowanych na terenie gminy – wylicza Piotr Kryszczak.
Pozostałe gminy są obecnie na etapie zawierania umów z wykonawcami. Ostrów Wielkopolski zaplanował budowę nowych zbiorników retencyjnych, a także modernizację rowów melioracyjnych oraz zwiększenie możliwości zagospodarowania wód opadowych. Odolanów skupi się na modernizacji i oczyszczaniu rowów oraz kanałów, budowie elementów zielono-niebieskiej infrastruktury oraz wdrożeniu nowoczesnego systemu monitorowania stanu wód w zlewni rzeki Barycz. Równolegle realizowane będą działania edukacyjne i proekologiczne związane z retencją wód opadowych.
Nowe Skalmierzyce skupią się na rozwoju miejskiej zieleni – planowane są nowe nasadzenia drzew i roślinności oraz tzw. zielone przystanki poprawiające lokalny mikroklimat. Samorząd przewiduje także budowę nowych oraz odtworzenie istniejących zbiorników retencyjnych. Raszków zamierza rozwijać zielono-niebieską infrastrukturę i ograniczać efekt miejskiej wyspy ciepła poprzez wprowadzanie zielonych nawierzchni. Uzupełnieniem tych działań będzie modernizacja miejskiego rynku.
Długofalowo, z unijnym wsparciem
Realizacja wszystkich zaplanowanych działań pozwoli zmniejszyć zagrożenie lokalnymi podtopieniami, przeciwdziałać skutkom suszy oraz poprawić jakość przestrzeni publicznych. Samorządy, które wspólnie realizują projekt, zyskają również realne narzędzia do bardziej świadomego i efektywnego zarządzania wodami opadowymi.
- Nasze przedsięwzięcie to przykład tego, że samorządy mogą wspólnie stawiać czoła globalnym wyzwaniom, wykorzystując przy tym unijne środki – w sposób przemyślany i długofalowy – przyznaje Krzysztof Rasiak, wójt.
Zakończenie inwestycji planowane jest w połowie 2027 roku.
Całkowity koszt projektu „Działania adaptacyjne do zmian klimatu na terenie powiatu ostrowskiego” to kwota przeszło 13 mln zł, z czego unijne dofinansowanie w ramach Funduszy Europejskich dla Wielkopolski 2021-2027 wynosi ponad 9 mln zł.
Dominik Wójcik