Była kopalnia, będzie plaża, woda i ścieżki

Odkrywkowe wydobycie węgla brunatnego pozostawiło w Wielkopolsce Wschodniej poważne ślady - i w środowisku, i w krajobrazie. Trudno temu zaprzeczyć. Jednak gdy eksploatacja ustaje, pojawiają się nowe możliwości. Samorządy Kazimierza Biskupiego i Przykony, przy wsparciu Funduszy Europejskich, chcą wykorzystać dawne wyrobiska, nadając im funkcje rekreacyjne i turystyczne.

W regionie przez dziesięciolecia silnie związanym z górnictwem zachodzą dziś wyraźne zmiany. Transformacja Wielkopolski Wschodniej obejmuje zarówno działania gospodarcze i społeczne – związane z odchodzeniem od węgla brunatnego – jak i nowe sposoby wykorzystania terenów pozostawionych przez odkrywki. W tym procesie pomagają dotacje z Funduszy Europejskich. Samorządy lokalne mogą realizować projekty wpisujące się w ten proces. Przykłady takich inwestycji powstają m.in. w Kazimierzu Biskupim i w Przykonie.

Pół wieku wydobycia i wielkie zmiany

Zbiornik w Kozarzewku powstał na terenie dawnej odkrywkowej kopalni węgla brunatnego „Kazimierz” w Kazimierzu Biskupim. Eksploatacja trwała przeszło 45 lat i zakończyła się w 2011 roku.

- Od tego czasu, teren był stopniowo rekultywowany. Wyrobisko wypełniono wodą, tworząc zbiornik o powierzchni ok. 65 ha. Ukształtowano linię brzegową, umocniono skarpy, utworzono półwysep oraz przygotowano obszar do przyszłego zagospodarowania – mówi Grzegorz Maciejewski, wójt gminy Kazimierz Biskupi. - Teren przez lata wykorzystywany był tylko częściowo, a obecnie jest kompleksowo przekształcany w przestrzeń rekreacyjno-turystyczną – dodaje.

Dzięki unijnemu wsparciu powstanie plaża z zapleczem usługowym i sportowym, pole kempingowe, wyciąg do wakeboardu i pomosty, w tym jeden o długości 400 metrów, łączący plażę z wyspą i półwyspem.

- Po zakończeniu prac, co planujemy jeszcze w tym roku, teren stanie się ogólnodostępną przestrzenią dla mieszkańców i turystów, służącą wypoczynkowi, uprawianiu sportów, spacerów, wędkowania, biwakowania i organizacji wydarzeń plenerowych – mówi Grzegorz Maciejewski. - To jednak nie koniec rozwoju tego obszaru. Zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, w przyszłości pojawi się tam dalsza zabudowa rekreacyjna i mieszkaniowa – dodaje.

Bez unijnego finansowania, projekt nie doszedłby do skutku.

- Skala tej inwestycji przekracza możliwości finansowe naszej gminy – mówi Grzegorz Maciejewski. – Dzięki Funduszom Europejskim możemy nie tylko stworzyć infrastrukturę rekreacyjną i turystyczną, ale także przywrócić do użytkowania tereny zdegradowane działalnością górniczą. To z kolei zwiększa atrakcyjność tej części gminy i sprzyja decyzjom mieszkańców o osiedlaniu się tutaj – dodaje.

Całkowity koszt projektu „Rozwój terenów pokopalnianych przy zbiorniku w Kozarzewku poprzez nadanie im nowych funkcji: rekreacyjno-wypoczynkowej i turystycznej” to kwota około 32,5 mln zł, z czego unijne dofinansowanie wynosi prawie 23 mln zł.

Z inicjatywy mieszkańców

Zbiornik wodny Przykona znajduje się na obszarze górniczym Kopalni Węgla Brunatnego „Adamów”. Jego budowa zaczęła się w 1995 roku i trwała pięć lat. W 2001 roku, obszar został przejęty przez gminę. Jest głównym rezerwuarem wody w regionalnym systemie małej retencji. Pełni również funkcje rolnicze, przeciwpożarowe i rekreacyjne. Wzdłuż południowego brzegu zbiornika rozciąga się piaszczysta plaża, przy której funkcjonuje sezonowe kąpielisko. Jest też przystań żeglarska i wędkarska, wypożyczalnia sprzętu pływającego, mała gastronomia.

- W trakcie konsultacji społecznych i wielu zebrań sołeckich mieszkańcy wskazywali, że obecna infrastruktura jest przestarzała. Jednocześnie wszyscy byli zgodni co to tego, że obszar ten ma ogromny potencjał, który nie jest wykorzystany – mówi Łukasz Sadłowski, wójt gminy Przykona. - Przy wsparciu unijnych środków stworzymy nowoczesne i estetyczne miejsce spotkań, integracji społecznej, ciekawych wydarzeń oraz wypoczynku i rekreacji – dodaje.

Dotacja zostanie przeznaczona między innymi na budowę budynku przystani żeglarskiej ze świetlicą wiejską oraz stworzenie infrastruktury drogowej poprawiającej dostępność zbiornika i okolicy. Niedaleko brzegu powstanie pole namiotowe z węzłem sanitarnym i wiatą rekreacyjną. Projekt zakłada również zagospodarowanie plaży, obejmujące stworzenie punktu lokalnych aktywności, zjeżdżalni, pryszniców zewnętrznych, rozbudowę pomostu cumowniczego montaż oświetlenia czy wieży dla ratowników. Wykonana będzie też ścieżka pieszo-rowerowa o długości niemal 4 km.

- Cała inwestycja, poza oczywiście walorami rekreacyjnymi i wypoczynkowymi, wpłynie także na atrakcyjność inwestycyjną i rozwój lokalnej przedsiębiorczości. Rewitalizacja pozwoli uwolnić teren od dotychczasowych skojarzeń historycznych związanych ze szkodliwą dla środowiska działalnością górniczą. Będzie to nowoczesna przestrzeń, z której wszyscy będziemy mogli być dumni – przekonuje Łukasz Sadłowski.

Prace zakończą się w czerwcu przyszłego roku.

Całkowity koszt projektu „Gmina Przykona w transformacji-rewitalizacja przestrzeni wokół zbiornika wodnego Przykona” to kwota przeszło 30 mln zł, z czego unijne wsparcie wynosi ponad 21 mln zł.