Pięć bezcennych obiektów sakralnych Archidiecezji Gnieźnieńskiej przechodzi kompleksową modernizację, która ma przywrócić im dawną świetność. Wśród nich są unikatowe kościoły drewniane oraz imponujący poklasztorny kompleks Bożogrobców. Sprzymierzeńcem w tej misji są Fundusze Europejskie.
Gniezno to kolebka polskości i miejsce, gdzie budowaliśmy pierwsze więzi z Europą. To tu zakony rycerskie wznosiły swoje siedziby, pozostawiając po sobie obiekty, które do dziś świadczą o ich potędze. To także tu powstawały unikatowe przykłady drewnianej architektury sakralnej, nierozerwalnie wpisane w wielkopolski krajobraz i budujące jego turystyczną wyjątkowość. Niestety wiele z tych zabytków zmaga się z upływem czasu, dlatego od lat w regionie prowadzone są działania renowacyjne mające uchronić je przed zniszczeniem.
Drugie życie klasztoru i dzwonnicy
Archidiecezja Gnieźnieńska prowadzi zakrojone na szeroką skalę działania modernizacyjne kilku obiektów. Renowacji poddawany jest m.in. nieużytkowany budynek poklasztorny Zakonu Bożogrobców w Gnieźnie. Obiekt powstał na przełomie XIV i XV wieku, a w późniejszych okresach był wielokrotnie przebudowany.
– Aktualnie prowadzone prace modernizacyjne pozwolą nie tylko na zachowanie unikalnej architektury - od gotyckich piwnic po barokowe detale, ale i na adaptację obiektu na cele kulturalne – mówi ks. Jarosław Bogacz, Diecezjalny Konserwator Zabytków. – Powstanie tu m.in. Muzeum Zakonów Rycerskich Gniezna, w którym zaprezentowane zostaną najciekawsze informacje na temat historii zakonów i panujących w nich zasad. Uruchomione zostanie też Centrum Zabytków Drewnianych Archidiecezji Gnieźnieńskiej oraz przestrzeń do prowadzenia różnego rodzaju warsztatów – podkreśla.
Unijne środki pomogą również w odnowieniu dzwonnicy, mieszczącej się na Wzgórzu Lecha, w sąsiedztwie Katedry Gnieźnieńskiej.
Budynek odbudowany został w połowie minionego wieku na wzór wcześniejszej konstrukcji z XVIII wieku. Aktualnie nie jest udostępniony zwiedzającym. Po remoncie, obejmującym prace ogólnobudowlane i instalacyjne, powstanie tam wystawa dedykowana dzwonom gnieźnieńskim. Przybliży zwiedzającym znaczenie dzwonów w kontekście historycznym, religijnym i społecznym. Odbiorcy zapoznają się także z technikami odlewniczymi.
Unikatowe rzemiosło i folklor
Przedsięwzięcie obejmie również prace konserwatorsko-budowlane trzech zabytkowych kościołów drewnianych zlokalizowanych w powiecie gnieźnieńskim. Pierwszy znajduje się we wsi Dębnica. Wzniesiony został w 1726 r. i stanowi przykład wiejskiej architektury sakralnej charakterystycznej dla centralnej części Wielkopolski. Drugi obiekt - kościół filialny i jednocześnie kaplica cmentarna pw. św. Rozalii (z 1785 r.) zachowany został w pierwotnej formie wraz z wyposażeniem we wsi Sławno. Według legendy w pobliżu wzgórza miejscowemu pastuszkowi ukazała się św. Rozalia, co skłoniło fundatora kościoła do wybudowania świątyni. Trzecim zabytkiem jest barokowy kościół pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika w Sokolnikach. To przykład jednonawowej świątyni z unikalną polichromią autorstwa Bernarda Gosienieckiego i Bolesława Zwolskiego z 1886 r. Na uwagę zasługuje też barokowy ołtarz główny z początku XVIII wieku z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem.
– Świątynie są świadectwem dawnych technik budowlanych - zrębowych i szkieletowych oraz regionalnego rzemiosła artystycznego, w tym unikatowego malarstwa iluzjonistycznego – mówi ks. Jarosław Bogacz. – Prowadzone prace pozwolą przywrócić im nie tylko estetyczną świetność, lecz także pełną funkcjonalność i bezpieczeństwo, tak by mogły służyć kolejnym pokoleniom – podkreśla i dodaje: – Renowacje nie byłyby możliwe bez środków unijnych, które stały się finansowym fundamentem całego przedsięwzięcia. To dzięki nim projekt jest tak kompleksowy i pozwala realnie zabezpieczyć najcenniejsze obiekty dziedzictwa kulturowego regionu na kolejne dekady.
Planowane zakończenie inwestycji to grudzień br. W drugiej połowie roku odbędą się wydarzenia promujące realizację przedsięwzięcia. Całkowita wartość projektu „Rozwój działań kulturalno-społecznych poprzez zachowanie i modernizację pięciu obiektów dziedzictwa kulturowego, w tym zabytków drewnianych (Gniezno, Dębnica, Sławno, Sokolniki)” to ponad 24,6 mln zł. Unijne dofinansowanie wyniosło ponad 17,2 mln zł.
Łukasz Karkoszka