Park miejski w Zbąszyniu to miejsce przesiąknięte bogatą historią, legendami i wyjątkowymi postaciami. Jednak przez lata, znaczna jego część, w tym wyjątkowe zabudowania fortyfikacyjne, uległy degradacji. Dzięki dofinansowaniu przeprowadzono prace, które pozwoliły na uporządkowanie przestrzeni parkowej i stworzenie atrakcyjnego miejsca do wypoczynku i rekreacji.
Na terenie parku zachowały się pozostałości obronno-reprezentacyjnego założenia typu „palazzo in fortezza”. To wzniesiona na początku XVII wieku rezydencja otoczona ziemnymi fortyfikacjami bastionowymi i fosą. W obrębie umocnień znajdował się dawny zamek, z czasem przekształcony w rezydencję mieszkalną. Przez lata majątek przechodził w ręce różnych rodów. Wojny ze Szwecją i kolejne wydarzenia historyczne przyczyniły się do jego stopniowego niszczenia. W 1907 roku pozostałości zabudowań wysadzono w powietrze.
- Kiedy po wojnie Zbąszyń wreszcie wrócił do macierzy, dobra trafiły w ręce hrabiego Skórzewskiego. Park stał się przestrzenią publiczną, z której mieszkańcy chętnie korzystali – chodząc na spacery i spędzając czas – mówi Wojciech Olejniczak, dyrektor Muzeum Ziemi Zbąszyńskiej i Regionu Kozła. - Nowi właściciele postanowili odnowić, w miarę możliwości, bramę wjazdową i zadbać o park tak, aby mógł on służyć odwiedzającym – dodaje.
Dwa etapy, wiele efektów
Prawdziwe zmiany w parku przyszły jednak dopiero współcześnie.
– Mimo starań dawnych właścicieli park stopniowo podupadał. Mieszkańcy wielokrotnie zwracali uwagę na jego stan, dlatego samorząd zdecydował się pozyskać środki zewnętrzne na realizację szeroko zakrojonego projektu. Chodziło przede wszystkim o uporządkowanie zaniedbanej przestrzeni i zachowanie jej historycznego charakteru dla przyszłych pokoleń – podkreśla Agnieszka Hoffmann z Urzędu Gminy w Zbąszyniu.
Działania zrealizowano w dwóch etapach. Pierwszy, sfinansowany przy wsparciu Rządowego Programu Odbudowy Zabytków, zakładał rewitalizację zabytkowej baszty, w tym odnowienie jej elewacji oraz wykonanie zabezpieczeń chroniących przed wilgocią. Rozpoczęto także prace związane z zagospodarowaniem i rewaloryzacją parku.
Przedsięwzięcie było kontynuowane i rozszerzane w drugim etapie, dofinansowanym przez Fundusze Europejskie. Odtworzono geometryczny ogród barokowy z fontanną, przywrócono historyczne widoki i osie kompozycyjne poprzez uporządkowanie zieleni oraz wykonano nowe nasadzenia.
- W parku powstała też przestrzeń edukacyjna z żywopłotowym zarysem dawnego pałacu oraz planszami informacyjnymi. Zamontowano elementy małej architektury, w tym ławki, tablice oraz latarnie stylizowane na XIX-wieczne – mówi Agnieszka Hoffmann. - Istotnym elementem projektu była także rewaloryzacja zieleni, obejmująca pielęgnację i formowanie istniejących drzew oraz nowe nasadzenia. Wykonano także kwiatowe arabeski i kompozycje rabatowe nawiązujące do epoki baroku – dodaje.
Realizacja przedsięwzięcia umożliwiła przywrócenie historycznego charakteru parku, wyeksponowanie jego zabytkowych i krajobrazowych walorów oraz stworzenie atrakcyjnej i uporządkowanej przestrzeni służącej mieszkańcom i turystom.
Odpoczynek z historią w tle
Od uroczystego otwarcia 2 czerwca br. park ponownie służy mieszkańcom i przyciąga turystów. Odnowione alejki zachęcają do spacerów, a zachowane pozostałości dawnych fortyfikacji pozwalają poznać historię Zbąszynia.
– Z parku korzystają także placówki oświatowe i inne grupy, organizując wycieczki i aktywnie spędzając czas. Stał się on miejscem integracji zbąszynian i niezwykłą atrakcją dla turystów, którzy z tą historią stykają się po raz pierwszy – wyjaśnia Tomasz Kurasiński, burmistrz Zbąszynia.
Przedsięwzięcie nie byłoby możliwe do zrealizowania, gdyby nie wsparcie zewnętrze, w tym m.in. z Funduszy Europejskich.
- Naszej gminy nie było stać na tak dużą inwestycję. Dlatego zdecydowaliśmy się na skorzystanie z dofinansowań i wsparcia zewnętrznego. Wyzwanie było poważne, jednak wiedzieliśmy o co toczy się stawka. Jesteśmy szczęśliwi i dumni z tego sukcesu. Park jest dziś naszą wspaniałą wizytówką, która nie tylko umożliwia wypoczynek, ale także przybliża historię naszej małej ojczyzny – przekonuje burmistrz.
Całkowity koszt projektu „Rewitalizacja Parku Miejskiego w Zbąszyniu, w tym: rewitalizacja dawnego zespołu palazzo in fortezza z ogrodami w Zbąszyniu” to kwota przeszło 2,4 mln zł, z czego ponad 1,6 mln zł pochodzi z Funduszy Europejskich.
Dominik Wójcik